Aktualności

Depresja – co warto o niej wiedzieć.

W psychiatrii i psychologii terminem „depresja” określa się szczególnego rodzaju zaburzenia nastroju i emocji, uznane za zjawiska chorobowe. W rzeczywistości nie ma w pełni ostrej granicy między „zwykłym” przygnębieniem a „prawdziwą” depresją. Główna różnica polega na tym, że zwykłe stany przygnębienia trwają krócej, obniżenie nastroju jest mniej nasilone, nie występują specyficzne zaburzenia snu, ani charakterystyczne okołodobowe wahania nastroju.

Przebieg depresji

Depresja może się pojawić w każdym wieku. Pierwszy epizod występuje pomiędzy 20 a 35 rż. Objawy choroby mogą wzrosnąć w ciągu kilku dni lub tygodni. Zarówno sami pacjenci, jak i członkowie ich rodzin potrafią odróżnić okres przedchorobowy od okresu po zachorowaniu. Czasami pacjent w depresji twierdzi, że „tak było zawsze”, co może być spowodowane rzutowaniem obecnej oceny wstecz, związanym z depresyjnym myśleniem. U niektórych osób występuje tylko pojedynczy epizod depresji, po którym następuje pełna remisja i powrót do takiego samego poziomu funkcjonowania, jaki charakteryzował pacjenta przed zachorowaniem. Jednak u ponad 50% chorych pojawiają się kolejne nawroty choroby.
Epizody depresyjne są zwykle dłuższe u kobiet. Czynniki ryzyka długotrwałości epizodu depresyjnego u kobiet to starszy wiek, niższe wykształcenie, niestabilna sytuacja małżeńska.
Wydaje się, że w grupie mężczyzn czynniki te nie wpływają w istotny sposób na czas trwania depresji. Wyniki badań wskazują, że leczenie depresji jest skuteczniejsze, jeśli rozpoczyna się je wcześnie, a mniej skuteczne wówczas, gdy depresja stanie się przewlekła. Oznacza to, że wczesne rozpoznanie depresji jest bardzo ważne z punktu widzenia skuteczności leczenia i rokowania.

Objawy depresji

Nie ma obiektywnej, takiej jak w chorobach somatycznych, metody rozpoznawania depresji. Badanie polega na wysłuchaniu pacjenta i zadaniu mu ukierunkowanych pytań, ale także na obserwacji chorego. Innymi słowy ważne jest nie tylko to, co pacjent mówi, ale także jak mówi i jak się zachowuje.
Rozpoznanie depresji polega na stwierdzeniu obniżonego nastroju, a także wielu innych objawów zespołu depresyjnego.
Poniżej przedstawię objawy depresji według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych.
Objawy podstawowe
Pierwszy to obniżenie nastroju. Podlega zwykle małym wahaniom z dnia na dzień, najczęściej nie zależy od bieżących wydarzeń, może natomiast wykazywać charakterystyczne wahania w ciągu doby — nastrój jest najgorszy rano po przebudzeniu, a lepszy wieczorem. W głębokiej depresji takie dobowe wahania nastroju praktycznie zanikają. Z kolei ponowne pojawienie się wahań nastroju podczas leczenia może być pierwszą oznaką poprawy.
Drugi to utrata zainteresowań i zdolności do radości. W wykonywaniu codziennych, nawet najbardziej prozaicznych czynności, towarzyszy na ogół poczucie elementarnej satysfakcji, płynącej po prostu z tego, że coś „dobrze poszło”, że „wszystko funkcjonuje tak jak trzeba”. Właśnie takie odczuwanie drobnych przyjemności dla zdrowych ludzi stanowi motywację do robienia różnych rzeczy zwykłych, codziennych, powtarzających się, niekiedy nudnych. Chory na depresję traci tę właściwość — przestaje odczuwać satysfakcję, interesować się otaczającym go światem, w rezultacie do wykonywania czegokolwiek „zmusza się”, wszystko sprawia mu wielką trudność i przykrość.

Kolejny objaw to spowolnienie jest objawem stosunkowo łatwym do zaobserwowania, pod warunkiem, że znało się daną osobę przed chorobą. Problem polega na tym, że szybkość poruszania się, mówienia czy reagowania na zadane pytanie nie jest u wszystkich osób jednakowa.

Do rozpoznania niezbędne jest stwierdzenie przynajmniej 2 objawów. Objawy muszą się utrzymywać przez co najmniej 2 tygodnie.

Inne częste objawy depresji

Osłabienie koncentracji i uwagi. Pogorszenie koncentracji ujawnia się najwyraźniej wtedy, gdy chory próbuje zająć się czytaniem, oglądaniem filmu.

Niska samoocena i mała wiara w siebie. Niska samoocena i mała wiara w siebie są zwykle komunikowane pośrednio

Poczucie winy i małej wartości. Poczucie winy często łączy się z poczuciem małej wartości i bezpośrednio z niego wynika. W głębokich zespołach depresyjnych przybiera ono postać urojeń winy, czasem także kary. Urojenia te są często absurdalne w treści, czasem wręcz trudno zrozumieć, o co pacjentowi chodzi.

Myśli, tendencje i próby samobójcze. Uważa się, że zniechęcenie do życia i myśli samobójcze występują nawet u 80% chorych z depresją, jednak nie wszyscy ujawniają je w wypowiedziach.

Zaburzenia snu. Dla depresji typowy jest płytki, przerywany sen oraz wczesne ranne budzenie się z niemożnością ponownego zaśnięcia. Po przebudzeniu chorzy zwykle odczuwają lęk i niepokój.

Utrata łaknienia. Depresji o łagodnym i umiarkowanym nasileniu najczęściej towarzyszy poczucie, że jedzenie nie ma smaku, że nie sprawia przyjemności, że nie ma niczego takiego, co chory chciałby zjeść. W ciężkiej depresji chorzy wydatnie ograniczają ilości spożywanych pokarmów lub odmawiają ich przyjmowania, albo jedynie udają, że jedzą.

Moi drodzy piszę o tym bo jest potrzeba, szczególnie teraz w tak trudnym czasie. Obserwuj swoich bliskich, bo najczęściej zauważymy problem gdy jest już za późno. Artykuł zakończę cytatem z książki Anny Morawskiej – Twarze depresji którą polecam tym, którzy chcą zgłębić temat depresji.
Jest mnóstwo takich rzeczy, z których na co dzień się cieszę, i powinnam się cieszyć, tylko, na Boga, nie mogę zrozumieć, dlaczego o nich zapominam. Po prostu znikają, nie ma ich. Chcę je odzyskać. Chcę odzyskać siebie.

Izabela Baran

PIŚMIENNICTWO

Gierdalski M. Depresje i uzależnienia lekowe. W: Mózg a za- chowanie. Red. Górska T., Grabowska A., Zagrodzka J. PWN, Warszawa 1997: 378–399.
Hollander E., Wong C.M. Contemporary diagnosis and mana- gement of common psychiatric disorders. Handbooks in He- alth Care Co., Newtown, Pennsylvania 2000.
KaplanH.I.,SadockB.J.Chorobyafektywne.W:Psychiatriaklinicz- na. Red. Kaplan i Sadock. Urban&Partner, Wrocław 1995: 86–101. 5. Koszewska I., Habrat E. Depresja jest przemijająca. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2000.
Rabe-Jabłońska J., Rzewuska M. Dystymia. Rozpoznanie, obraz kliniczny, przebieg, leczenie. Urban&Partner, Wrocław 1999. 13. Salloum I.M., Daley D.C., Thase M.E. Male depression, alcoho- lism, and violence. Martun Dunitz Ltd., London 2000.

Terapia przez zabawę

Terapia przez zabawę dla dzieci z zaburzeniami rozwoju staje się najpopularniejszym podejściem do terapii w Polsce. Dlaczego? Zabawa w życiu każdego dziecka jest bardzo istotnym elementem. Zarówno tych najmłodszych poniżej 1 r.ż., jak i starszych dzieci w wieku szkolnym. Dzięki zabawie dziecko ma możliwość rozwijać swoją wyobraźnie, poznawać siebie samego i otaczający je świat. Co więcej, forma zabawy inicjowana przez terapeutę na zajęciach pozwala na nawiązanie w znacznie szybkim czasie pozytywnej interakcji z dzieckiem. Zabawa zapewnia dziecku poczucie bezpieczeństwa, a gdy ta podstawowa potrzeba jest spełniona, dziecko stopniowo się otwiera, pozwala nam się lepiej poznać, zdiagnozować i chętniej współpracuje na zajęciach terapeutycznych. Podczas swobodnej zabawy dziecka terapeuta ma możliwość obserwowania dziecka w sytuacjach problemowych. Dostrzega jak dziecko reaguje na ewentualne niepowodzenia, jakie emocje okazuje i jak rozwiązuje napotkane trudności. Zabawa, jak każda inna dziecięca aktywność rozwija się wraz z wiekiem dziecka. Począwszy od najłatwiejszych zabaw manipulacyjnych naszych niemowląt, których celem jest eksperymentowanie i poznawanie rzeczywistości, przez zabawy konstrukcyjne polegające na manipulowaniu i budowaniu, po zabawy tematyczne wymagające naśladowania sytuacji zaobserwowanych w otoczeniu. Ostatni z wymienionych etapów zabawy, charakterystyczny jest dzieciom wieku przedszkolnego. Przedszkolaki udają i wcielają się w różne role społeczne. Zabawa tematyczna jest niezwykle wartościowa w procesie terapii, ponieważ jej składnikiem są wypowiedzi słowne zarówno dialogi i monologi. Obecność zabawy tematycznej inicjowanej przez dziecko świadczy o poziomie jego uspołecznienia, a więc ma także wpływ na proces socjalizacji. Dodatkowo obserwacja zabawy daje nie tylko terapeucie, nauczycielowi, ale również rodzicom możliwość obiektywnej oceny zachowań dziecka. Odczytujemy jego zainteresowania, preferencje, lęki, frustracje, nadwrażliwość dotykową, zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej, poziom koncentracji uwagi. W niektórych przypadkach zabawa stanowi wręcz „klucz” poznania naszych dzieci, z tego powodu doceniamy atrakcyjną formę terapii, którą prowadzimy, bo ta bazując na zabawie wspiera i koryguje zaburzony rozwój dzieci.


Marta Prusińska

Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami.

Złość, strach czy radość to dla rodzica ogromna dawka informacji o tym, co dzieje się w danym momencie z jego dzieckiem. Pamiętajmy, że dzieje się to szybko i warto otworzyć się na zrozumienie, jaki komunikat ze sobą niosą dane zachowania naszego dziecka. To najlepsza droga, by znaleźć skuteczne rozwiązanie i pomóc maluchowi radzić sobie z odczuwanym napięciem. Zapewne nieraz dziecko postawiło nas w trudnej sytuacji.
Siła niektórych emocji jest ogromna, takie emocje mogą wydawać się nam nielogiczne, dziecinne, nieodpowiedzialne, stresujące a decyzje podjęte pod ich wpływem nie są dobre. W tej sytuacji często proszę rodziców do przyglądania się emocjom ich dzieci. Popatrzenie na świat z tej perspektywy pozwala odnaleźć złoty środek, dzięki któremu to, co irracjonalne, staje się zrozumiałe.

Gdzie możemy popełniać błędy w odpowiedzi na trudne emocje u dzieci? Rodzice przyjmują różne postawy:


– Część rodziców ignoruje stan dziecka, mysląc, że zaraz mu przejdzie, że to taki wiek.
– inni usuwają powód do frustracji, albo chcą pomóc rozmową, która polega na tłumaczeniu i wyjaśnianiu.
– potrafią też wymierzać kary „bądź grzeczna/y bo takie dzieci nie płaczą i się nie złoszczą”.
– Niektórzy dorośli na emocje dziecka reagują równie silnie, a nawet mocniej niż ono samo. Wtedy dziecko czuje się samotne i rozczarowane. Uważa, że dorośli nie są w stanie zrozumieć jego problemów.
– Warto unikać zbyt dużej ilości pytań, które zmuszą dziecko do tłumaczenia się – nikt tego nie lubi
– Im bardziej rodzic chce pomóc, tym bardziej dziecko to odsuwa.

Musimy pamiętać, drodzy rodzice, że lepiej radzimy sobie z emocjami, kiedy mamy wokół siebie bliskie, rozumiejące nas osoby! Potrzebujemy samotności na przemyślenie na odpoczynek, ale za jakiś czas dobrze jak ktoś nas może przytulic, a czasem po prostu być obok. W tych trudnych momentach nie możemy stracić więzi emocjonalnej z dzieckiem.

Co można zatem zrobić, aby pomóc?

– Pomóż dziecku w rozwijaniu samokontroli warto zacząć od kontaktu, który da mu poczucie zrozumienia i bycia zauważonym. Kontakt uspokaja i otwiera na rozmowę. Bez niego nie jest możliwy żaden dialog.
– Okaż zainteresowanie. Rolą i zadaniem rodzica jest wyciągnięcie ręki do dziecka, nieodwrotnie. Dorosły może też opowiedzieć dziecku, jak widzi i rozumie jego zachowanie.
– Kiedy pojawiają się emocje – zamień się w kogoś, kto słucha i odzwierciedla to, co słyszy. Zanim zrobisz kolejny krok, poczekaj aż dziecko będzie już gotowe. Można to poznać po jego zachowaniu, które się uspokoi, trochę opadnie na skali. Zaufaj mi, uważny rodzic rozpozna ten moment bez problemu.
– W kolejnym kroku można zachęcić dziecko do zastanowienia się, jak jego zachowanie może wpływać na innych. Takie postępowanie zachęca do brania odpowiedzialności za własne działania. Pozwól dziecku samodzielnie odkryć, co można zrobić inaczej, jak naprawić sytuację i czego unikać. To znakomicie podsyca poczucie sprawstwa, ważności i pewności siebie. Nie pomagaj dziecku podając gotowe rozwiązania. To rzadko przynosi oczekiwany efekt dodaje psycholog Izabela Baran na co dzień pracująca w Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej Ortus w Grwolinie.

W procesie regulacji emocji u dziecka nie ma najbardziej trafnych rozwiązań i nie zawsze istnieje dobra odpowiedź na pytanie: jak pomóc. Dzieci są różne, ich problemy również. Zamiast szukać tego, co najlepsze warto skupić się na tym, co mówi i pokazuje dziecko w konkretnej sytuacji.

Izabela Baran

CZYM JEST AUTYZM?

2 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu (World Autism Awareness Day, WAAD) – na znak solidarności z osobami z autyzmem wiele budynków w Polsce i na świecie będzie podświetlanych na niebiesko.

Autyzm jest wśród nas. Powinniśmy go poznać. Powinniśmy zrozumieć, aby zmienić świat osób z autyzmem na lepszy. O autyzmie przeczytasz więcej w poniższym artykule

AUTYZM – TO NIE WYROK

Co czujemy gdy dostajemy diagnozę „Wasze dziecko ma Autyzm”?
Piszę o tym bo jest potrzeba, bo wiedza na temat autyzmu jest obecnie niewielka. Niestety badania tylko to potwierdziły. Tylko 5% Polaków potrafi wyjaśnić czym jest autyzm.

CZYM ZATEM JEST AUTYZM?

To co chce wam przekazać: autyzm jest bardzo szerokim spektrum zaburzeń. Od autyzmu wysokofunkcjonującego gdzie możemy nie zauważyć żadnych różnic w funkcjonowaniu, aż po autyzm niskofunkcjonujący, gdzie pojawiają się zaburzenia mowy (0koło 20% dzieci z rozpoznaniem autyzmu w ogóle nie mówi) zachowania destrukcyjne czy autodestrukcyjne. Diagnoza autyzmu skupia się na trzech grupach symptomów. Są to: upośledzenie umiejętności wchodzenia w interakcje społeczne, upośledzenie komunikacji werbalnej i pozawerbalnej oraz aktywności związanych z wykorzystaniem wyobraźni, ograniczony repertuar zachowań i zainteresowań.

Pracuje z dziećmi z autyzmem jak również z ich rodzinami. I tu słowa kieruje głównie dla rodziców dzieci z autyzmem. Dzieci autystyczne bardzo często potrzebują wsparcia i terapii. Wsparcie powinno obejmować naukę skutecznej komunikacji, naukę radzenia sobie w sytuacjach społecznych oraz opiekę sensoryczną.
Droga mamo, drogi tato pamiętaj dziecko z autyzmem potrzebuje akceptacji. Jej brak będzie ogromnym źródłem cierpienia dla dziecka. Wiem, że jego wychowanie nie będzie łatwe. Nie wahaj się zatem samemu skorzystać z pomocy terapeutów i specjalistów, którą możesz dostać u nas. Szczęśliwy, akceptujący i silny rodzic to skarb dla dziecka ze spektrum. Musimy zaakceptować to, że niektóre rzeczy po prostu będą wymagały więcej czasu. Niektóre rzeczy będą już zawsze działały trochę inaczej. Ale nie jest to niczyja wina.

Zainspirował mnie tekst, który znalazłam w książce Siobhan Down – The London Eye MysteryAutyzm Nie lubię być inny. Nie lubię być w mojej głowie. Czasami przypomina to wielki pusty pokój, w którym jestem tylko ja. Poza mną nie ma tam nic. Osoby z autyzmem inaczej odbierają otaczający je świat, te słowa pokazują jak może myśleć osoba z autyzmem. Chociaż w małej cząsteczce uda nam się zrozumieć jak to jest być autystą, jak to jest czuć, jak to jest żyć… Dla przybliżenia problemu chcę polecić książki, które dla mnie samej stały się pierwszymi przewodnikami do zagłębienia w temacie autyzmu. Są to pozycje Gdybym mógł z wami rozmawiać D.Zollera, Przebudzenie naszego syna oraz Uwierzyć w cud B.i N.Kaufman.

TAK, NIEKTÓRE RZECZY DA SIĘ WYPRACOWAĆ

Zdarza się, że osoby zdiagnozowane – Autyzm, mogą mieć z czasem cofnięte orzeczenie i zostaną np. zdiagnozowani jako zespół Aspergera. Ale nie oznacza to „wyleczenia” a jedynie nauczenie się radzenia sobie z pewnymi sytuacjami poprzez terapię. Tłumaczy Izabela Baran – psycholog z Niepublicznej Poradni Psychologiczno Pedagogicznej Ortus. W Poradni, gdzie pracuje wykorzystujemy różnego rodzaju metody terapii dzieci z autyzmem. Podstawą terapii są zajęcia psychoedukacyjne, treningi poznawczo-behawioralne, zajęcia z zakresu porozumiewania się i treningi kompetencji społecznych. Ćwiczymy w oparciu o element słuchowy, element wzrokowy i element motoryczny.

Rodzicu, twoje dziecko z autyzmem to wyjątkowy człowiek, którego umysł funkcjonuje w odmienny sposób niż u pozostałych osób. Autystyczne umysły mogą tworzyć dzieła sztuki, wynalazki. Pomagaj zatem swojemu dziecku w rozwijaniu szczególnych zainteresowań. Wspierając jego zainteresowania, uczestnicząc w nich, ciesząc się radością swojego dziecka nie tylko wspierasz jego rozwój. Zauważając piękno zainteresowań dziecka z autyzmem, masz szansę doznać spełnienia, jakim jest bycie rodzicem szczęśliwego dziecka.

Izabela Baran